به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران دانشکده پرستاری و مامایی، در این گفتگو دکتر ایمانی پور ضمن تسلیت بمناسبت شهادت مظلومانه رهبر حکیم و فرزانه کشور و جمعی از رزمندگان و هموطنان عزیز اعلام و بر بیعت با رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، حضرت آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای و محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا،  به تشریح نکات مراقبتی حیاتی چشم در بحران جنگ و انفجارات پرداخت.

 ایشان چشم را یکی از حساس‌ترین، مهم‌ترین و در عین حال بی‌دفاع‌ترین اعضای بدن توصیف کرده و هشدار داد که عدم دریافت مراقبت‌های اولیه در لحظات ابتدایی حادثه، می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری چون نابینایی را به همراه داشته باشد.بنابراین توجه به مراقبت از این عضو در شرایط اورژانس و در صدمات ناشی از انفجار اهمیت زیادی دارد.

 

دو دسته کلی صدمات چشمی: آشکار و غیرآشکار

دکتر ایمانی پور صدمات چشمی را به دو دسته کلی تقسیم کردند: صدمات فیزیکی آشکار که شامل مواردی چون پارگی پلک، خونریزی و ورود جسم خارجی به چشم می‌شود. صدمات فیزیکی غیرآشکار که با ورود ذرات ریز گرد و خاک یا تماس با مواد سمی و شیمیایی بروز می‌کند.

 

اولین اقدام حیاتی: شستشوی چشم

بر اساس گفته‌های این استاد دانشگاه، اولین و مهمترین اقدام در هر شرایطی، شستشوی چشم است. بهترین مایع برای این منظور، سرم نرمال سالین شستشوئی و در صورت عدم دسترسی، آب تمیز و فراوان معرفی شد و به هیچ وجه نباید از مایعاتی چون شیر یا آبمیوه برای شستشوی چشم استفاده کرد.

 

نکات کلیدی در شستشوی چشم:

باز کردن کامل پلک‌ها: باید پلک‌های مصدوم را با انگشتان تمیز باز نگه داشت تا سطح بیشتری از چشم شستشو داده شود.

محیط روشن: شستشو باید در محیطی روشن انجام شود تا امدادگر دید کافی برای معاینه داشته باشد.

شستشو از داخل به خارج: شستشو باید از گوشه داخلی چشم به سمت گوشه خارجی صورت گیرد، در حالی که سر مصدوم به سمت چشم آسیب‌دیده چرخانده شده است تا مواد آلوده، چشم دیگر را آلوده نکند.

در صورتیکه پلک سالم هست می توان با انگشت به آهستگی پلک بالا و پایین راکشیده و بلند کرد تا آب به زیر پلک ها برسد و شستشوی کامل انجام شود.

 مدت زمان شستشو: حداقل زمان مورد نیاز برای شستشو، ۱۵ تا ۳۰ دقیقه است.

حرکت چشم: از مصدوم خواسته شود مداوماً چشم خود را در جهات مختلف حرکت دهد تا تمام سطح چشم شسته شود؛ این اقدام در موارد فرو رفتن جسم خارجی در چشم، ممنوع است

 پرهیز از مالش و فشار: از مالش و فشار بر چشم به شدت باید پرهیز شود.

لنزهای تماسی: در صورت استفاده از لنز، ابتدا باید لنز خارج شود، مگر اینکه به چشم چسبیده باشد که در این صورت، دستکاری ممنوع است و باید به مراکز درمانی تخصصی مراجعه کرد.

 صدمات شیمیایی: در صدمات ناشی از مواد شیمیایی، نباید از مایعات خنثی‌کننده استفاده کرد و تنها باید چشم را با آب فراوان شستشو داد.

 

ورود اجسام خارجی به چشم: حساسیت و احتیاط

دکتر ایمانی پور در خصوص ورود اجسام خارجی به چشم، نکات مهمی را یادآور شد:

اجسام فرو رفته: در صورت فرو رفتن جسم خارجی در چشم، به هیچ وجه نباید برای خارج کردن آن تلاش کرد. تنها راه، ثابت نگه داشتن جسم خارجی با استفاده از وسیله‌ای تمیز و سپس انتقال سریع مصدوم به بیمارستان است.

 پانسمان هر دو چشم:در مواردی که نیاز به محدودیت حرکت چشم است، لازم است هر دو چشم (آسیب‌دیده و سالم) پانسمان شوند تا از حرکت متقارن چشم‌ها جلوگیری شود.

شستشو ممنوع:در صورت ورود جسم خارجی به چشم، شستشو با آب به دلیل احتمال آسیب‌های داخلی عمیق‌تر و ورود آلودگی و احتمال عفونت توصیه نمی‌شود.

 اجسام سطحی:در مواردی که جسم خارجی سطحی است (مانند مژه یا گرد و خاک) و با فشار آب خارج نمی‌شود، می‌توان با دقت و به آرامی با گوش پاک‌کن یا دستمال مرطوب، آن را خارج کرد، مشروط بر اینکه به کره چشم آسیبی وارد نشود.

 

صدمات شیمیایی: شستشوی فراوان و محافظت

دکتر ایمانی پور یکی از اشتباه‌ترین اقدامات در صدمات شیمیایی را تلاش برای خنثی‌سازی مواد سمی با مایعات دیگر دانست، چرا که واکنش گرمازای حاصل از آن، آسیب جدی به چشم وارد می‌کند. در این موارد، تنها راه، شستشوی فراوان چشم با آب تمیز یا سرم فیزیولوژی است.

همچنین، مالیدن چشم در این شرایط اکیداً ممنوع است و پس از شستشو، باید از یک شیلد محافظ یا جسم تمیز (مانند لیوان یکبار مصرف مخروطی) برای محافظت از چشم استفاده کرد و بستن چشم با پانسمان در صدمات شیمیایی ممنوع است.

 

جمع‌بندی: سرعت عمل، اصل اول نجات بینایی

دکتر ایمانی پور در پایان، صدمات چشمی را از شایع‌ترین آسیب‌ها در حوادث و انفجارات دانست و سرعت عمل در مراقبت و محافظت از چشم را اصل اول در این شرایط برشمرد. ایشان تاکید کرد که اقدامات اولیه مانند شستشوی چشم با آب فراوان، پرهیز از مالش و دستکاری چشم، و عدم تلاش برای خارج کردن اجسام فرو رفته، می‌تواند به طور موثری از عوارض جبران‌ناپذیر جلوگیری کند. همچنین، انتقال سریع مصدوم به مراکز درمانی برای معاینات تخصصی امری ضروری است. 

ایشان خاطرنشان کرد که آسیب‌های چشمی که منجر به کاهش یا از دست دادن بینایی می‌شوند، پیامدهای روحی و روانی جدی برای فرد به همراه دارند و مدیریت واکنش‌های احساسی و روانی مصدوم در این شرایط نیازمند توجه ویژه است.