به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران دانشکده پرستاری و مامایی، دکتر خوش کشت با بیان اینکه بسیاری از افراد با ضعف سیستم ایمنی زندگی می‌کنند؛ ضعفی که ممکن است ناشی از یک بیماری زمینه‌ای باشد یا در نتیجه ابتلا به بیماری‌هایی مانند سرطان، مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی و حتی افزایش سن ایجاد شو گفت: در چنین شرایطی بدن در برابر بیماری‌ها و عفونت‌ها آسیب‌پذیرتر می‌شود. حال اگر این وضعیت با شرایط بحرانی مانند بلایای طبیعی، همه‌گیری‌ها یا جنگ همراه شود. زمانی که دسترسی به امکانات درمانی محدودتر و احتمال آلودگی بیشتر است، نیاز به مراقبت‌های ویژه چند برابر خواهد شد.

از سوی دیگر، تجربه بحران و استرس ناشی از جنگ یا ناامنی می‌تواند حتی در افراد سالم نیز باعث کاهش سطح ایمنی بدن شود. بنابراین در چنین شرایطی توجه به تقویت سیستم ایمنی اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.

 

 در شرایط بحران، بیماران با سیستم ایمنی ضعیف در خط مقدم خطر قرار دارند

دکتر خوش کشت‌ در این باره می‌گوید: بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، همیشه در معرض خطر عفونت هستند. حتی یک زخم کوچک یا یک سرماخوردگی ساده می‌تواند به یک مشکل جدی تبدیل شود. در شرایط بحرانی، مراقبت مؤثر دشوارتر می‌شود. بسیاری از بیماران از مراجعه به بیمارستان یا مراکز درمانی خودداری می‌کنند، دسترسی به دارو و امکانات کاهش می‌یابد و تمرکز افراد بیشتر بر بقا قرار می‌گیرد تا مراقبت‌های پزشکی.

به گفته او، علاوه بر این عوامل، استرس و اضطراب شدید ناشی از شرایط بحران نیز می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند و وضعیت بیماران را پیچیده‌تر از همیشه سازد.

 

 محافظت از سیستم ایمنی خود در شرایط بحرانی

دکتر خوش کشت‌ تأکید می‌کند که هرچند در شرایط بحرانی کنترل کامل اوضاع ممکن نیست، اما انجام برخی اقدامات ساده می‌تواند احساس کنترل بیشتری ایجاد کند و به حفظ و تقویت سیستم ایمنی کمک کند.

 

✓دست‌های تمیز؛ نخستین سد دفاعی در برابر عفونت

به گفته این استادیار دانشگاه، دست‌ها اولین و مهم‌ترین خط دفاعی بدن در برابر عفونت هستند. شست‌وشوی مداوم دست‌ها با آب و صابون توصیه می‌شود و در صورت نیاز می‌توان از محلول الکل ۷۰ درصد برای ضدعفونی استفاده کرد.

استفاده از وسایل شخصی مانند حوله و شانه نیز می‌تواند احتمال انتقال عفونت را کاهش دهد. وسایلی که زیاد لمس می‌شوند؛ مانند کلید، کنترل تلویزیون و تلفن همراه—باید مرتب تمیز و ضدعفونی شوند. همچنین لباس‌ها و ملحفه‌های بیمار باید به‌طور منظم شسته شوند.

در شرایط بحرانی که ممکن است دسترسی به آب تمیز یا مواد شوینده محدود باشد، استفاده از وسایل شخصی یا حتی وسایل یک‌بار مصرف می‌تواند کمک‌کننده باشد.

 

✓ تغذیه‌ای که به بدن قدرت دفاع می‌دهد

تغذیه سالم یکی از پایه‌های تقویت سیستم ایمنی است. مصرف سبزیجات پخته، حبوبات، پروتئین‌های طبیعی و ویتامین‌های ضروری توصیه می‌شود. غذاهای سرشار از ویتامین C، آنتی‌اکسیدان‌ها و پروتئین‌ها می‌توانند در تقویت سیستم ایمنی و حفظ قدرت عضلات مؤثر باشند.

همچنین بهتر است وعده‌های غذایی در زمان‌های منظم مصرف شوند. نوشیدن آب کافی نیز بسیار مهم است. اگر از سلامت آب مطمئن نیستید، استفاده از آب جوشیده و سردشده گزینه‌ای مطمئن‌تر خواهد بود.

 

✓ فعالیت بدنی، سپری در برابر ضعف جسم و اضطراب

انجام فعالیت‌های ورزشی سبک در منزل می‌تواند به بهبود گردش خون و حفظ سلامت جسمی کمک کند. این فعالیت‌ها علاوه بر تأثیر جسمی، یکی از راه‌های مؤثر برای کاهش استرس و اضطراب ناشی از بحران نیز به شمار می‌روند.

 

✓آرام نگه داشتن ذهن؛ گامی مهم برای تقویت ایمنی بدن

استرس یکی از عواملی است که می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند. به همین دلیل دکتر کشت‌پور توصیه می‌کند تا حد امکان از دنبال کردن اخبار نگران‌کننده فاصله گرفته شود.

داشتن یک برنامه روزانه منظم، انجام فعالیت بدنی و تمرین‌های ساده‌ای مانند تنفس عمیق می‌تواند در مدیریت اضطراب بسیار مؤثر باشد.

برقراری ارتباط با دوستان و آشنایان نیز به کاهش فشار روانی کمک می‌کند؛ البته با رعایت احتیاط و در نظر گرفتن این نکته که افراد حاضر در یک محیط بسته زیاد نباشند و هیچ‌کدام علائم بیماری مانند سرماخوردگی نداشته باشند. اگر چنین دیدارهایی ممکن نیست، تماس تلفنی نیز می‌تواند به کاهش استرس کمک کند.

 

✓ خواب باکیفیت؛ فرصت بازسازی سیستم ایمنی

خواب کافی و منظم نقش مهمی در حفظ سلامت بدن دارد. خواب مناسب به تعادل هورمونی، بازسازی سلول‌های ایمنی و تقویت توان دفاعی بدن کمک می‌کند.

گرچه در شرایط بحرانی ممکن است خواب راحت دشوار باشد، اما رعایت برخی عادت‌ها می‌تواند کیفیت خواب را بهتر کند؛ مانند پرهیز از دنبال کردن اخبار پیش از خواب، نوشیدن یک لیوان شیر گرم، تعیین ساعت مشخص برای خواب و حتی خواندن کتاب.

 

✓ هوای تازه؛ نیازی ساده اما حیاتی

تنفس هوای سالم نیز از عوامل مهم در حفظ سلامت است. اگر هوا آلوده نیست، بهتر است در طول روز چند بار در و پنجره‌ها باز شود تا هوای تازه وارد محیط شود. در صورت امکان استفاده از دستگاه تصفیه هوا نیز مفید خواهد بود.

 

✓ دوری از ازدحام؛ احتیاطی ضروری برای افراد آسیب‌پذیر

افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند باید تا حد امکان از تماس‌های غیرضروری اجتناب کنند. در شرایطی که حضور در پناهگاه‌ها یا محیط‌های شلوغ اجتناب‌ناپذیر است، رعایت حداکثر احتیاط ضروری است.

استفاده از ماسک، همراه داشتن چند ماسک اضافی، توجه به تهویه محیط و اطمینان از سلامت افرادی که با آن‌ها در تماس هستید از جمله نکات مهم در چنین موقعیت‌هایی است.

 

✓ داروها را جدی بگیرید؛ نظم در درمان حتی در بحران

یکی از نکات مهم در مراقبت از این بیماران، مدیریت دقیق داروهاست. فهرست داروها، زمان مصرف و محل نگهداری آن‌ها باید با تمام اعضای خانواده به اشتراک گذاشته شود.

داروها چه داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی و چه آنتی‌بیوتیک‌ها باید دقیقاً طبق دستور پزشک و در زمان مقرر مصرف شوند. شرایط بحرانی نباید مانعی برای مصرف منظم داروها باشد.

همچنین بهتر است یک بسته اضطراری شامل داروهای ضروری، وسایل پزشکی مورد نیاز مانند دستگاه اندازه‌گیری قند خون، فشارسنج و تب‌سنج، دفترچه مصرف دارو و نسخه پزشک همیشه آماده باشد.

 

نشانه‌های هشدار عفونت را بشناسید

آگاهی از علائم هشداردهنده عفونت اهمیت زیادی دارد. تب بالاتر از ۳۸ درجه، تعریق شدید، ضعف و خستگی مفرط، قرمزی و گرما در محل زخم، تورم یا ترشح از زخم، تغییر رنگ ادرار یا مدفوع، سرفه، خلط، تنگی نفس، گیجی یا خواب‌آلودگی از جمله علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.

در صورت مشاهده این نشانه‌ها، مراجعه به پزشک یا دست‌کم دریافت مشاوره تلفنی از متخصص ضروری است.

 

در بحران هم می‌توان از سلامت محافظت کرد

دکتر خوش کشت‌ در پایان تأکید می‌کند: «بزرگ‌ترین چالش در ضعف سیستم ایمنی، خطر عفونت و کند شدن روند بهبودی است. به همین دلیل مراقبت در خانه از بیماری که سیستم ایمنی ضعیفی دارد، به‌ویژه در شرایط بحرانی مانند همه‌گیری یا جنگ، یک ضرورت انکارناپذیر است.»

او یادآور می‌شود که هرچند در چنین شرایطی همه چیز تحت کنترل نیست، اما ایجاد محیطی امن و سالم چه از نظر فیزیکی و چه از نظر روانی می‌تواند نقش مهمی در حفظ و تقویت سیستم ایمنی بیماران داشته باشد.