به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران دانشکده پرستاری و مامایی، دکتر اسدی بر این باور بود که جنگ تنها زیرساخت‌ها و امنیت فیزیکی جوامع را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ بلکه آثار عمیق و گاه پنهانی بر سلامت روان و جسم افراد، به‌ویژه گروه‌های حساس جامعه، بر جای می‌گذارد. نوجوانان که در یکی از حساس‌ترین مراحل رشد انسانی یعنی دوران بلوغ قرار دارند، از جمله گروه‌هایی هستند که بیش از دیگران در معرض پیامدهای این شرایط قرار می‌گیرند. 

نوجوانان در بحران جنگ؛ گروه در معرض خطر

دکتر اسدی در ابتدای این گفت‌وگو تأکید می‌کند که نوجوانان در شرایط جنگی جزو گروه‌های پرخطر محسوب می‌شوند. او توضیح می‌دهد:
جنگ یکی از بحران‌های غیرمنتظره‌ای است که می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای جامعه داشته باشد. در چنین شرایطی، گروه‌هایی مانند کودکان، نوجوانان و زنان بیش از دیگران در معرض آسیب قرار می‌گیرند.

به گفته او، دوران نوجوانی به‌خودی‌خود مرحله‌ای حساس از زندگی است؛ زیرا فرد با پدیده بلوغ روبه‌رو می‌شود، فرآیندی که تغییرات گسترده‌ای در جسم و روان ایجاد می‌کند. این تغییرات می‌توانند باعث بروز واکنش‌های رفتاری و دگرگونی‌های شناختی در نوجوانان شوند. اگر این وضعیت به‌درستی مدیریت نشود، احتمال شکل‌گیری بحران‌های هویتی وجود دارد؛ بحران‌هایی که ممکن است آثار آن تا سال‌های بعدی زندگی ادامه پیدا کند. از همین رو توجه ویژه به این گروه سنی در شرایط بحرانی اهمیت زیادی دارد.

 

آیا جنگ می‌تواند روند بلوغ را تحت تأثیر قرار دهد؟

به گفته دکتر اسدی، پاسخ به این پرسش مثبت است.
او توضیح می‌دهد که مکانیسم بلوغ به تغییرات سیستم مغزی و فعالیت غدد جنسی وابسته است و همین سیستم‌ها می‌توانند تحت تأثیر شرایط محیطی قرار بگیرند. یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی که می‌تواند این روند را دچار تغییر کند، استرس شدید است؛ استرسی که در شرایطی مانند جنگ به شکل گسترده در جامعه ایجاد می‌شود.

او می‌گوید اگر فشار روانی ناشی از اخبار جنگ یا پیامدهای آن به‌درستی مدیریت نشود، ممکن است آثار موقتی یا حتی پایدار بر سلامت بلوغ نوجوانان بگذارد. به عنوان نمونه، چرخه قاعدگی در دختران می‌تواند تحت تأثیر این فشارهای روانی دچار اختلال شود.

 

استرس جنگ چگونه در سیکل قاعدگی دختران دیده می‌شود؟

ایشان توضیح می‌دهد که واکنش بدن به استرس در افراد مختلف یکسان نیست و می‌تواند به شکل‌های متفاوتی ظاهر شود.
از جمله تغییراتی که ممکن است در چرخه قاعدگی نوجوانان دیده شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: قطع قاعدگی، بی‌نظمی در سیکل‌های ماهانه یا حتی افزایش میزان خونریزی.

این تغییرات اغلب ناشی از فشارهای روانی شدید هستند و نشان می‌دهند که وضعیت روانی فرد تا چه اندازه می‌تواند بر عملکرد فیزیولوژیک بدن اثر بگذارد.

 

نقش مهم والدین در مدیریت این دوران

این متخصص سلامت باروری معتقد است که در شرایط بحرانی، آگاهی والدین نقش بسیار مهمی در حمایت از نوجوانان دارد.
به گفته او، جنگ و محدودیت‌های ارتباطی ممکن است باعث شود نوجوانان از گروه همسالان خود فاصله بگیرند؛ موضوعی که می‌تواند احساس تنهایی و فشار روانی را افزایش دهد و حتی به بروز رفتارهای واکنشی مانند پرخاشگری منجر شود.

در چنین شرایطی، آگاهی والدین از واکنش‌های احتمالی جسمی و روانی نوجوانان بسیار مهم است. اگر والدین بدانند با چه تغییراتی ممکن است روبه‌رو شوند، می‌توانند واکنش مناسب‌تری نشان دهند و از تشدید مشکلات جلوگیری کنند.

 

استفاده از مشاوره‌های آنلاین

دکتر اسدی توصیه می‌کند در صورت بروز اختلال در روند بلوغ، از جمله مشکلات مربوط به سیکل قاعدگی، خانواده‌ها می‌توانند از خدمات مشاوره‌ای آنلاین استفاده کنند.
از جمله این خدمات می‌توان به سامانه «صدای ماما» دانشکده پرستاری و مامایی تهران(۶۷۵۶۸_٠۲۱) یا شماره‌هایی که از طریق اطلاع‌رسانی عمومی اعلام می‌شوند اشاره کرد. همچنین امکان استفاده از ویزیت‌های آنلاین نیز وجود دارد که می‌تواند در چنین شرایطی دسترسی به مشاوره تخصصی را آسان‌تر کند.

 

کاهش مواجهه نوجوانان با اخبار استرس‌زا

یکی از توصیه‌های مهم این متخصص، محدود کردن میزان مواجهه نوجوانان با اخبار منفی و استرس‌زا است. دریافت مداوم اخبار جنگ می‌تواند اضطراب و نگرانی نوجوانان را تشدید کند و بر سلامت روان و حتی سلامت جسمی آنها تأثیر بگذارد.

 

حمایت عاطفی؛ ساده اما مؤثر

به گفته دکتر اسدی، حضور و همراهی والدین نقش مهمی در کاهش فشار روانی نوجوانان دارد. وقت گذراندن با نوجوانان، صحبت کردن با آنها و ایجاد فضایی امن برای بیان احساسات می‌تواند تا حد زیادی از بار روانی این دوران بکاهد.

او همچنین توصیه می‌کند خانواده‌ها تا حد امکان شرایطی فراهم کنند که نوجوانان بتوانند به فعالیت‌های مورد علاقه خود بپردازند؛ فعالیت‌هایی مانند تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی یا ارتباط با دوستان و اقوام، چه به صورت حضوری و چه آنلاین.

در نهایت، درک شرایط دشوار نوجوانان بسیار مهم است؛ زیرا آنها همزمان با دو فشار بزرگ مواجه هستند: فشار ناشی از بحران جنگ و فشارهای طبیعی دوران بلوغ. در چنین وضعیتی، پرهیز از واکنش‌های تهاجمی و برخوردهای سخت‌گیرانه از سوی والدین می‌تواند کمک بزرگی به سلامت روان نوجوانان باشد.