به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران دانشکده پرستاری و مامایی، دکتر شالی بیان می کند: در ایام نوروز، زمانی که بسیاری از ما در جاده‌ها به دیدار خانواده و دوستان می‌شتابیم  این شور و شوق سفر، در کنار لذت‌هایش، مسئولیت بزرگی را نیز بر دوش ما می‌گذارد: تضمین ایمنی خود و همراهانمان.

اما با آگاهی از راهکارهای عملی و "هوشمندانه" به خود کمک می کنیم تا این سفرهای نوروزی را به تجربه‌ای امن، دلپذیر و سرشار از خاطرات خوش تبدیل کنیم.

 منظور از "هوشمندی در رانندگی" فراتر از صرفاً رعایت قوانین است؛ این مفهوم در برگیرنده درک عمیق مسئولیت‌ها، توانایی پیش‌بینی خطرات احتمالی، مدیریت هیجانات در پشت فرمان، و اتخاذ تصمیماتی آگاهانه و سنجیده است.

 

۱. آمادگی پیش از سفر: پایه‌ریزی سفری بی‌دغدغه

قبل از آنکه حتی استارت خودرو را بزنید، انجام چند مرحله اساسی می‌تواند تفاوت بزرگی در ایمنی و آرامش سفر شما ایجاد کند:

سلامت راننده، اولویت مطلق:

• خواب کافی: به یاد داشته باشید که خواب کافی، حداقل ۷ تا ۸ ساعت در شبانه‌روز، برای هوشیاری کامل در رانندگی حیاتی است. رانندگی در حالت خواب‌آلودگی به اندازه‌ی رانندگی در حالت مستی خطرناک است.

• داروها را فراموش کنید: اگر دارویی مصرف می‌کنید که ممکن است باعث خواب‌آلودگی، سرگیجه یا کاهش تمرکز شود، اکیداً توصیه می‌شود که در روز سفر از مصرف آن‌ها خودداری کرده و یا رانندگی را به فرد دیگری بسپارید.

• آمادگی ذهنی و جسمی: اطمینان حاصل کنید که از نظر روحی و جسمی در وضعیتی پایدار هستید. استرس، خشم یا نگرانی شدید می‌تواند بر قضاوت شما در رانندگی تأثیر منفی بگذارد.

   

   

• چکاپ کامل خودرو: اطمینان از سلامت همراه جاده‌ای شما

  • سیستم ترمز: اطمینان از عملکرد صحیح لنت‌ها و دیسک‌های ترمز، و همچنین سطح مناسب روغن ترمز، بسیار مهم است.
  • سیستم فرمان: هرگونه لرزش یا احساس غیرعادی در فرمان را جدی بگیرید.
  • لاستیک‌ها: علاوه بر تنظیم فشار باد لاستیک‌ها مطابق با توصیه سازنده خودرو، سلامت عاج لاستیک‌ها را نیز بررسی کنید. لاستیک‌های فرسوده چسبندگی کمتری دارند و خطر سایش را افزایش می‌دهند.
  • سیستم روشنایی: اطمینان حاصل کنید که تمامی چراغ‌های خودرو، از جمله چراغ‌های جلو (نور بالا و پایین)، عقب، راهنماها، چراغ ترمز و فلاشرها، به درستی کار می‌کنند.
  • سطوح مایعات: سطح روغن موتور، آب رادیاتور، روغن هیدرولیک فرمان و همچنین مایع شیشه‌شوی را بررسی و در صورت نیاز تکمیل کنید.
  • برف‌پاک‌کن‌ها: حتی در فصل بهار نیز احتمال بارش باران وجود دارد. از سلامت تیغه‌های برف‌پاک‌کن و همچنین پر بودن مخزن شیشه‌شوی اطمینان حاصل کنید.

 

• برنامه‌ریزی دقیق سفر:

  • مسیر و شرایط آب و هوایی: قبل از حرکت، با استفاده از نقشه‌ها و اپلیکیشن‌های مسیریابی، مسیرهای پیشنهادی، وضعیت ترافیکی لحظه‌ای و پیش‌بینی آب و هوای مسیر را بررسی کنید. گاهی یک مسیر جایگزین می‌تواند بسیار ایمن‌تر و سریع‌تر باشد.
  • زمان‌بندی واقع‌بینانه: سفرهای نوروزی اغلب با ترافیک همراه هستند. زمان سفر را با در نظر گرفتن این ترافیک‌ها تخمین بزنید و برای توقف‌های منظم و استراحت برنامه‌ریزی کنید. توصیه می‌شود هر ۲ ساعت رانندگی، حداقل ۱۵ دقیقه توقف داشته باشید تا خستگی از تن شما بیرون رود.

 

• تجهیزات ضروری همراه: آمادگی برای هر پیش‌آمدی

  • جعبه کمک‌های اولیه: مطمئن شوید که جعبه کمک‌های اولیه شما کامل و حاوی اقلام ضروری مانند باند، گاز استریل، چسب زخم، محلول ضدعفونی کننده و... باشد.
  • تجهیزات ایمنی: همراه داشتن مثلث خطر (شبرنگ) برای هشدار دادن به رانندگان دیگر در صورت توقف اضطراری، و همچنین لاستیک زاپاس سالم، جک و آچار چرخ، ضروری است.
  • کپسول آتش‌نشانی: اگرچه اجباری نیست، اما حمل یک کپسول آتش‌نشانی کوچک و استاندارد می‌تواند در مواقع اضطراری بسیار مفید باشد.

 

 

۲. رانندگی هوشمندانه در طول سفر: حفظ تمرکز و رعایت اصول

هنگامی که در جاده هستید، هوشیاری و رعایت اصول ایمنی، ضامن سلامت شما و دیگران است:

• مدیریت سرعت:

  • رعایت حد مجاز: همواره به محدودیت‌های سرعت تعیین شده در تابلوها و مشخصات هر جاده پایبند باشید.
  • تطابق با شرایط: سرعت خود را نه تنها بر اساس محدودیت‌های قانونی، بلکه بر اساس شرایط واقعی جاده، ترافیک، آب و هوا و دید تنظیم کنید. در هوای بارانی، مه، یا در ترافیک سنگین، سرعت خود را به میزان قابل توجهی کاهش دهید.
  • اجتناب از سبقت غیرمجاز: سبقت گرفتن، به‌خصوص در جاده‌های دوطرفه و پیچ‌ها، یکی از پرخطرترین مانورها است. تنها در صورت اطمینان کامل از ایمن بودن و داشتن دید کافی سبقت بگیرید و هرگز به صورت غیرمجاز سبقت نگیرید.

 

• حفظ فاصله ایمن:

  • قانون "سه ثانیه" را به خاطر بسپارید: با انتخاب یک نقطه مشخص در کنار جاده (مانند یک تابلوی راهنما)، هنگامی که خودروی جلویی از آن نقطه عبور کرد، شروع به شمردن کنید. اگر قبل از اتمام شمارش سه ثانیه، شما نیز به آن نقطه رسیدید، فاصله شما کم است. این فاصله را در شرایط نامساعد جوی و جاده‌ای افزایش دهید.

 

• مقابله با خستگی و خواب‌آلودگی:

  • شناسایی علائم: به بدن خود گوش دهید. خمیازه کشیدن‌های مکرر، احساس سنگینی پلک‌ها، سوزش چشم، دشواری در تمرکز، و فراموش کردن مسیر طی شده، همگی نشانه‌هایی از خستگی شدید هستند. 
    • توقف فوری: به محض مشاهده این علائم، فوراً در یک مکان امن (مانند استراحتگاه‌های بین راهی) توقف کنید. حتی یک استراحت کوتاه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه‌ای می‌تواند بسیار مؤثر باشد. در صورت نیاز، خواب طولانی‌تری داشته باشید.

 

• قانون‌مداری و مسئولیت‌پذیری:

  • کمربند ایمنی: این عضو حیاتی خودرو را فراموش نکنید. کمربند ایمنی را برای تمامی سرنشینان، در تمامی صندلی‌ها و در تمام طول مسیر، حتی در مسافت‌های کوتاه، ببندید.
  • صندلی کودک: ایمنی کودکان اولویت اصلی است. حتماً از صندلی‌های ایمنی مناسب با سن و وزن کودک استفاده کرده و از نصب صحیح و محکم آن اطمینان حاصل کنید.
  • تمرکز مطلق بر رانندگی: تلفن همراه، حتی با هندزفری، یکی از بزرگترین عوامل حواس‌پرتی راننده است. در طول رانندگی، تمام توجه خود را به جاده معطوف کنید. پاسخ دادن به تماس‌ها یا پیام‌ها را به زمان توقف موکول کنید.

 

 

۳. مواجهه با حوادث احتمالی: حفظ آرامش و اقدام مؤثر

با وجود تمام تلاش‌ها، گاهی حوادث ناگهانی رخ می‌دهند. در چنین شرایطی، حفظ آرامش و اقدام صحیح می‌تواند تفاوت بین یک حادثه کوچک و یک فاجعه را رقم بزند:

• دانش اولیه کمک‌های اولیه: آشنایی با اصول اولیه کمک‌های اولیه، مانند نحوه کنترل خونریزی یا کمک به فرد مصدوم در صورت تنگی نفس، می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد.
• شماره‌های اضطراری: شماره‌های ۱۱۵ (اورژانس)، ۱۱۰ (پلیس) و ۱۱۲ (هلال احمر) را همیشه در دسترس و به خاطر داشته باشید.
• ایمن‌سازی صحنه و کمک به دیگران: در صورت وقوع حادثه، اولویت اول، حفظ ایمنی خود و جلوگیری از وقوع حوادث بعدی (مانند برخورد خودروهای دیگر) است. با قرار دادن مثلث خطر در فاصله مناسب، رانندگان دیگر را آگاه کنید. سپس، در صورت امن بودن شرایط، به مصدومان کمک کنید و منتظر رسیدن نیروهای امدادی باشید.

هدف نهایی ما این است که با رعایت این نکات، سفرهای نوروزی شما به تجربه‌ای ایمن، آرام و سرشار از شادی تبدیل شود. سفر به سلامت!