تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران - نوآوری و دستاوردهای سلامتی
پرستاری در مسیر تحول مراقبت؛ از ایده‌های انسان‌گرایانه تا اثرگذاری در عرصه جهانی
پژوهشی با عنوان «تاثیر مراقبت انسان گرایانه بر رضایتمندی خانواده، دلیریوم و کرامت انسانی بیماران بستری در بخش مراقبت های ویژه» به استاد راهنمایی دکتر پروانه عسگری عضو هیئت علمی پرستاری مراقبت های ویژه دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران و فاطمه منصور سمائی دانشجو کارشناسی ارشد پرستاری و اساتید مشاور داخلی دکتر سامرند فتاح قاضی، دکتر محمود یوسفی فرد و مشاور خارجی دکتر گابریل هراس لا_کاله و مشارکت فعال تیم بین‌رشته‌ای بخش آی‌سی‌یو ژنرال مجتمع بیمارستانی امام خمینی (ره) - مهدی کلینیک، انجام شد. این پژوهش با بهره‌گیری از مدل بین‌المللی مراقبت انسان‌محور (HUCI)، برای نخستین بار در کشور با همکاری بین‌رشته‌ای منسجم میان پزشکان، پرستاران، سرپرستاران و کادر درمان بخش مراقبت‌های ویژه به اجرا درآمد.
دکتر پروانه عسگری بیان کرد: بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) همواره با تجهیزات پیشرفته، ونتیلاتورها و مانیتورها شناخته می‌شود؛ فضایی که در آن گاهی بیمار صرفاً به چشم یک تشخیص پزشکی پیچیده یا مجموعه‌ای از علائم نگریسته می‌شود. این در حالی است که بیماران بستری در بخش‌های ویژه علاوه بر رنج بیماری، با احساس تنهایی، دوری از خانواده و اضطراب ناشی از وخامت حال عمومی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و فراتر از مداخلات درمانی، نیازمند توجه عمیق به کرامت انسانی هستند.
بر همین اساس، پژوهشی در مقطع کارشناسی ارشد با عنوان «تاثیر مراقبت انسان گرایانه بر رضایتمندی خانواده، دلیریوم و کرامت انسانی بیماران بستری در بخش مراقبت های ویژه » به سرپرستی دکتر پروانه عسگری و با همکاری تیم پژوهشی انجام شد. هدف اصلی این پژوهش، انسان‌محور کردن مراقبت‌ها در بخش مراقبت‌های ویژه بود که فراتر از اقدامات بالینی روتین، به ابعاد عاطفی، ارتباطی و کرامت انسانی بیماران، خانواده‌ها و کادر درمان می‌پردازد.
چارچوب بین‌المللی و بین‌رشته‌ای طرح
برای پیاده‌سازی این رویکرد، از پروژه بین‌المللی HUCI که توسط دکتر گابریل هراس (پزشک برجسته اسپانیایی) در چندین کشور جهان اجرا شده است، بهره‌گیری شد. این پروژه برای نخستین بار در کشور ایران و با همکاری بین‌رشته‌ای منسجم میان پرستاران و پزشکان (از سرپرستار بخش گرفته تا پزشک مسئول و سایر اعضای تیم درمان) به اجرا درآمد.
ارزش افزوده این پژوهش، علاوه بر ابعاد بین‌المللی آن، رویکرد بین‌رشته‌ای آن بود که تمامی ذی‌نفعان حوزه مراقبت شامل بیمار، مراقبان بالینی، خانواده‌ها و پرستاران را در بر گرفت. پیش از اجرای مداخله اصلی، یک دوره آموزشی و روان‌شناختی یک‌ماهه برای کادر پرستاری برگزار شد تا زمینه لازم برای ارائه مراقبت‌های انسان‌محور فراهم گردد. همچنین برگزاری جلسات مشاوره آنلاین متعدد با دکتر گابریل هراس، بستر مناسبی را جهت تبادل تجربیات، معرفی ساختارهای پژوهشی کشور و تبیین توانمندی‌های پژوهشگران ایرانی در سطح بین‌المللی فراهم ساخت.
ابعاد و ساختار مدل مراقبت انسان‌گرایانه (HUCI)
مراقبت‌های انجام‌شده در این پژوهش مبتنی بر مدل ۷ مرحله‌ای HUCI بوده است که مداخلات آن برای سه ذی‌نفع اصلی (بیمار، خانواده و کادر درمان) در دو گروه کنترل و مداخله طراحی و اجرا شد:
- آی‌سی‌یو با درهای باز: تأکید بر ملاقات انعطاف‌پذیر و مشارکت فعال خانواده به عنوان یکی از ارکان اصلی مراقبت.
- ارتباطات مؤثر: بهبود تعاملات میان کارکنان با یکدیگر، بیمار و خانواده.
- رفاه بیمار
- رفاه کارکنان: توجه ویژه به پدیده فرسودگی شغلی و ارتقای سلامت جسمی و روانی تیم درمان.
- سندرم پس از آی‌سی‌یو (PICS): تمرکز بر پیامدها و ویژگی‌های روان‌شناختی بیماران و خانواده‌های آنان.
- مراقبت‌های انتهای حیات: ورود ساختاریافته به فاز مراقبت از بیماران در حال احتضار.
- زیرساخت‌های انسان‌محور
افتخارآفرینی علمی در عرصه بین‌المللی
یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای این طرح پژوهشی، انعکاس دستاوردهای علمی ایران در وبسایت بین‌المللی مراقبت‌های انسان‌گرایانه و بنیاد مراقبت‌های بهداشتی انسانی است. هم‌زمان با انتشار گزارش این پژوهش به دو زبان انگلیسی و اسپانیایی، پرچم جمهوری اسلامی ایران به اهتزاز درآمد و سرود ملی کشورمان طنین‌انداز شد؛ رویدادی ارزشمند که توانمندی، تعهد و دانش جامعه علمی و پرستاری ایران را در سخت‌ترین شرایط به منصه ظهور رساند.
این دستاورد بار دیگر تجلی‌بخش این حقیقت است که پژوهشگران و کادر درمان کشورمان علاوه بر ادای دین به جامعه علمی و دانشگاهی، با تلفیق علم، انسانیت و مراقبت، صدای رسای توانمندی ایران را به گوش جهانیان می‌رسانند؛ چنان‌که مولانا می‌فرماید: «جهان در جهان نقش و صورت گرفت / کدام از این نقش‌ها آن ما»
مصاحبه به اهتزار در آمدن پرچم و سرود ملی ایران .https://fnm.tums.ac.ir/ZfAYo
ارسال نظر