مشتقات کانابیس؛ از نام‌های خیابانی تا غلظت بالای مواد مؤثر

 مشتقات گیاه شاهدانه نظیر ماری‌جوانا، حشیش، گل و بنگ از شایع‌ترین مواد مورد سوءمصرف در سراسر جهان هستند، اظهار داشت: ماری‌جوانا شامل گل و برگ‌های خردشده گیاه است که در اصطلاحات خیابانی با عناوینی چون وید، گرس و علف شناخته می‌شود؛ در حالی که حشیش، صمغ غلیظ‌شده گیاه بوده و از قدرت اثر و توان دارویی بسیار بالاتری برخوردار است. ماده‌ای که در ایران به نام “گل” معروف شده، در واقع حاصل برداشت سرگل‌های انتهایی و رزین گیاه در شرایط کنترل‌شده گلخانه‌ای است که به دلیل شیوه فرآوری، دوز بالاتری از ترکیبات روان‌گردان را به همراه دارد، هرچند که از لحاظ رده‌بندی همان مشتق ماری‌جواناست.

اثرات حاد فارماکولوژیک و سایکوتیک تتراهیدروکانابینول (THC)

ماده شیمیایی تتراهیدروکانابینول (THC) را اصلی‌ترین ترکیب روان‌گردان گیاه Cannabis sativa عنوان کرد و گفت: این ترکیب مسئول بروز نشئگی، سرخوشی، خنده‌های بی‌مورد، تحریک‌پذیری و بی‌قراری اولیه است، اما در دوزهای بالا می‌تواند مستقیماً سیستم عصبی مرکزی را دچار بحران کرده و علائم روان‌پریشی (سایکوز) نظیر توهمات بینایی و افکار گزند و آسیب (پارانوئید) ایجاد کند. همچنین علائم جسمی چون افزایش ضربان قلب، کاهش فشار خون، پرخونی و قرمزی چشمو هایپرفاژی شدید (اشتهای مفرط یا اصطلاحاً کره‌خوری) از نشانه‌های شایع مصرف آن به شمار می‌روند.

چرا مصرف «گل» در جوانان و نوجوانان یک تهدید جدی است؟

ایشان با تأکید بر اینکه قشر پیش‌پیشانی و مسیرهای عصبی انسان تا سنین حدود ۲۵ سالگی همچنان در حال تکامل ساختاری و عملکردی است، تصریح کرد: اتصال کانابینوئیدها به گیرنده‌های اختصاصی سیستم عصبی در سنین رشد، فرایندهای شناختی را به طور جدی مختل می‌سازد. شواهد علمی حاکی از آن است که افت محسوس در عملکردهای اجرایی مغز، ضعف حافظه و کاهش توانایی یادگیری پیامد قطعی مصرف زودهنگام این مواد است که زمینه‌ساز افت تحصیلی و ترک تحصیل خواهد بود. از سوی دیگر، مصرف مزمن این ترکیبات در افراد واجد استعداد ژنتیکی، خطر بروز اختلالات روان‌پزشکی ماندگار و شدید را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

خطر مرگ با کانابیس‌های سنتتیک (صنعتی)

وی در بخش دیگری از این گفتگو، عرضه کانابیس‌های مصنوعی را بحرانی نوظهور خواند و توضیح داد: ترکیبات سنتتیک که به صورت شیمیایی سنتز شده و بر روی بستر گیاهی اسپری می‌شوند، اثراتی به مراتب قوی‌تر، غیرقابل پیش‌بینی‌تر و سمی‌تر دارند. مصرف این مواد صنعتی در سیگارهای دست‌پیچ می‌تواند آسیب‌های حاد سیستمی نظیر تشنج، نارسایی حاد قلبی، آسیب‌های حاد کلیوی، کمای مغزی و در نهایت ایست قلبی-تنفسی و مرگ را به دنبال داشته باشد.

پروتکل‌های درمانی و نقش محوری خانواده در فرایند بازتوانی

خط اول و کارآمدترین رویکرد درمانی، مداخلات روان‌شناختی است. در این میان، مصاحبه انگیزشی جهت ارتقای تعهد به ترک و درمان شناختی-رفتاری (CBT) برای بازسازی الگوهای رفتاری از مؤثرترین روش‌ها هستند. دارودرمانی نیز عمدتاً رویکردی حمایتی و علامتی داشته و برای کنترل علائمی نظیر افسردگی و پرخاشگری ناشی از مصرف تجویز می‌شود.

وی در پایان نقش نظام خانواده را تعیین‌کننده خواند و افزود: همراهی آگاهانه، حمایت روانی و پرهیز از رفتارهای قضاوت‌گرانه از سوی خانواده، دو رکن کلیدی در حفظ ماندگاری فرد در چرخه درمان و جلوگیری از عود مجدد بیماری سوءمصرف مواد محسوب می‌شود.